Komentarz do art. 23 Kc (dobra osobiste)

Spis treści

Art. 23. Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

[Zastrzeżenie]

To z pewnością jeden z najbardziej popularnych w praktyce przepisów Kodeksu cywilnego, wciąż wypełniany treścią przez orzecznictwo sądów powszechnych. Dzieje się tak po części za sprawą użycia w przepisie słów "w szczególności". Oznacza to, że stworzona w art. 23 Kc lista dóbr osobistych ma charakter li tylko przykładowy. Co i rusz więc pojawiają się więc informacje, że w konkretnej sprawie ten albo inny sąd uznał istnienie jakiegoś nienazwanego, niejako nieznanego przedtem dobra osobistego - albo odwrotnie, stwierdził że takowego dobra nie ma. Wymieńmy w tym kontekście chociażby wiarygodność kredytową, poczucie przynależności do danej płci, godność narodowa i prawo do tożsamości narodowej czy prawo do dobrej pamięci po zmarłym małżonku.

Co do sformułowania "niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach", zupełnie tytułem przykładu zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, tajemnicę korespondencji czy nietykalność mieszkania chroni Konstytucja, a poniekąd i Kodeks karny. W przypadku wizerunku oraz twórczości naukowej i artystycznej najważniejszym aktem normatywnym jest niewątpliwie ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Z kolei twórczości wynalazczej i racjonalizatorskiej poświęcono ustawę - Prawo własności przemysłowej.

"Pozostają pod ochroną prawa cywilnego", co oznacza m.in. tyle, że właśnie w prawie cywilnym przewidziane zostały instrumenty takiej ochrony. To dlatego art. 24 Kodeksu cywilnego stanowi np., iż ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. Z pomocą przychodzą też regulacje prawa procesowego. Zacząć trzeba od wniesienia pozwu. Od wyroku sądu pierwszej instancji przysługuje apelacja, a potem niekiedy także skarga kasacyjna tudzież skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. [komentarz dodano 17 października 2020 r.]

Pytania?